background

Nieuws

Nieuwsberichten

De taal van boekenruggen in zijn context

De voorbije jaren is er enorm veel veranderd in het boekenvak. Enerzijds is er een crisis aan de gang die het zowel boekhandels als uitgevers moeilijk maakt om risico’s te nemen (waardoor het aanbod verschraalt), anderzijds is er een zee aan nieuwe mogelijkheden ontstaan (die bijna voor een overaanbod aan boeken zorgen). Je kan deze situatie zorgwekkend of verfrissend vinden, hoe dan ook zal het uitgeven en verdelen van literatuur de komende jaren nog sterker veranderen.

Het internet biedt auteurs de mogelijkheid om een directe band met hun lezers op te bouwen – ook al is dat in de grote oceaan van het wereldwijde web niet eenvoudig. Dichters profileren zich steeds vaker via het podium of hun blog in plaats van via papieren dichtbundels, en proza wordt steeds vaker uitgegeven in eigen beheer of via print-on-demand-uitgeverijen (kortweg POD). Met andere woorden: het zijn zware tijden voor het boekenvak, maar de literatuur is nog lang niet dood.

Ook gerenommeerde auteurs die eerder wel terecht konden bij klassieke uitgeverijen, zetten nu vaak de stap naar uitgeven in eigen beheer, of ze proberen aan prefinanciering te doen via crowdfunding of voorintekening. Zo heeft auteur Willy Schuyesmans niet alleen zijn recentste roman zelf uitgegeven (op papier en als e-boek), maar heeft hij ook zijn jeugdboeken die eerder bij Davidsfonds en Altiora verschenen zelf omgezet in e-boeken en zorgt hij nu zelf voor de distributie.

iStoire is een onlinemagazine dat zich buigt over deze nieuwe trends. De site is opgericht door ianka fleerackers en Rosemie Callewaert die zelf graag experimenteren met de kruisbestuiving tussen internet en literatuur. Bovendien zet iStoire korte verhalen – een ondergeschoven kindje in de Nederlandstalige literatuur – in de kijker: online, op het podium en in print.

Ze publiceren ook artikels over eigenzinnige uitgeefprojecten en in het kader daarvan verscheen dit artikel van Willy Schuyesmans over De taal van boekenruggen op hun site:

http://www.istoire.be/de-taal-van-boekenruggen/

boekenruggen op istoire

Ruileconomie

In Nestel, het tijdschrift van Lets-Antwerpen, verscheen een artikel over mijn boek.

Het hele tijdschrift, waarin je meteen meer leert over ruileconomie, lees je hier:

Een fragment uit het artikel:

Het boek

Twee jaar had ik eraan gewerkt. Research gedaan, geschreven, feedback gevraagd, herschreven, genoeg positieve reacties verzameld, … En toen het eerste hoofdstuk als kortverhaal verscheen in literair tijdschrift Deus ex Machina, wist ik het (bijna) zeker: dit boek verdiende het om gelezen te worden.
Omdat ik zowel boekverkoper als uitgever als auteur ben, roept de toevloed van nieuwe boeken dubbele gevoelens bij me op. Enerzijds is er mijn grote liefde en ontzag voor het papieren boek, maar tegelijk weet ik dat jaarlijks tonnen boeken worden vernietigd omdat ze ‘onverkoopbaar’ zijn geworden. Ik weet hoe weinig divers het aanbod is en dat het verschijnen van een boek vaak afhangt van toeval en marktfactoren. Ik weet ook dat van een Vlaams romandebuut gemiddeld zo’n 1000 exemplaren worden gedrukt en maar zo’n 300 verkocht waarvan een derde aan bibliotheken. De rest belandt bij de Slegte en in de papierversnipperaar.
Wilde ik dat?
Liever niet.

Het project

Daarom besloot ik dat dit boek niet alleen inhoudelijk een anarchistisch boek zou zijn, maar ook qua vorm. Het zou zijn eigen weg gaan en de mensen zoeken die dit boek graag wilden lezen. Een boek dat zou verschijnen volgens mijn eigen principes: krijgen naar behoefte, geven naar vermogen…
Gelukkig waren er in mijn omgeving genoeg getalenteerde mensen om het project tot een goed einde te brengen. Mensen die even gek zijn als ik om puur uit passie aan iets te werken, ook als het niets opbrengt, integendeel. Zonder hen was me dit nooit gelukt.
Een bevriende lay-outer verzorgde de cover en het binnenwerk, een andere vriend maakte de website, diverse mensen lazen het boek na, lieten het me herwerken, bijvijlen, beter maken, hielpen me de inhoud correct te krijgen, verbeterden de stukjes Portugees die erin voorkomen…
En toen kon ik het laten drukken.

boekenvoorstelling boekenruggen 2013

over liegen

Een fragment uit Bloesemtocht van Rodaan Al Galidi:

“Ik loog tegen iedereen en als er niemand was om tegen te liegen, loog ik tegen mezelf. Achter ons huis stond een kamertje voor een oude vrouw, wier drie zonen in de oorlog waren gesneuveld en wier man was gestorven van verdriet. We zorgden voor haar. Zij zei elke keer tegen mij: “Merdi, schaam je je niet? Je liegt de hele dag. Kun je niet even stoppen?” Dan lachte ik hard en zei dat ik zou stoppen. “Nu. Ik ben gestopt met liegen en alles wat ik zeg is de waarheid”, zei ik dan. De oude vrouw geloofde me elke keer, en als ik weer loog, zei zij hetzelfde en herhaalde ik dat ik nu meteen stopte. Op een dag vroeg ze me om een beetje suiker. Ik bracht haar zout. Ze vroeg mij of het suiker was, en ik zei: “Jazeker.” Ze geloofde mij zoals altijd en deed drie lepeltjes in haar thee. Ze roerde en ik wachtte gespannen tot ze zou ontdekken dat ik nog steeds loog, maar zij bracht het kopje naar haar mond, nam een slok en vertrok geen spier. Ze dronk rustig het hele kopje leeg. Ik stak mijn vinger in het zout en proefde, het was echt zout. “Ik weet het”, zei ze. “Maar als ik niet geloof dat jij kunt stoppen met liegen, zal niemand je geloven en zul je nooit stoppen.” Sinds dat moment lieg ik niet meer.”

9789085424758

utopie

“De utopie houdt alleen op als we er zelf niet langer in geloven of als we worden vermorzeld door het systeem.”

Juan Manuel Sánchez Gordillo (burgemeester van het Spaanse dorp Marinaleda)

Bekijk hier een korte reportage over het dorp of dit filmpje:

 

Man of vrouw

Is Daan, de verteller in De taal van boekenruggen, een man of een vrouw?

Het is een vraag die veel lezers zich stellen. Sommigen geïrriteerd, anderen geïntrigeerd, sommigen gefascineerd.
Andere lezers vragen het zich niet af. Ze zijn er gewoon van overtuigd dat Daan een man is. Anderen weten dan weer zeker dat Daan een vrouw is. Allebei kunnen ze argumenten aandragen voor hun standpunt.

Het antwoord op de vraag of Daan een man of een vrouw is, is echter: nee.

Daan is een personage in een boek. In mijn boek. En daarom kan Daan zijn wat in het echte leven nauwelijks mogelijk is. Daan is van papier en hoeft dus geen man of geen vrouw te zijn.

Niemand vraagt me welke kleur ogen Daan heeft, of welke huidskleur, of welke andere uiterlijke kenmerken. Ook die dingen geef ik niet prijs in het boek. Die vult de lezer zelf in, zonder irritatie, zonder fascinatie. Want dat is nu eenmaal wat je doet als lezer: van een boek je eigen verhaal maken. Waarom is dat voor gender zo moeilijk? Is Daan voor jou een man? Prima. Leest dat comfortabeler? Kan je er daardoor makkelijker jouw verhaal van maken? Ook goed. Al ben ik ook tevreden met het lichte ongemak dat je misschien overvalt omdat je het niet weet.

Ook als Daan niet van papier was, zou z/hij overigens geen man of vrouw hoeven zijn. Tenminste, in een – voor mij – ideale wereld. Maar in de wereld zoals we die nu kennen is het nauwelijks een optie. Wie het proberen, raken verstrikt in de taal – en dat is nog het minst erge dat hen kan overkomen.

Ook ik raak, in dit stukje over Daan, verstrikt in het beperkte arsenaal aan woorden. Want wat ik wil zeggen, kán ik niet zeggen in deze taal – een taal die de samenleving niet alleen weerspiegelt, maar ook vormt. Een taal die even moeizaam te veranderen is als de samenleving die haar creëert.

Daarom is Daan “ik”, of Elckerlyc. Daan is iemand die ik in het echte leven vaak ontmoet – geen jongen en geen meisje – maar die ik in boeken nauwelijks tegenkom.

Is Daan een man of een vrouw? Nee dus. Daan is een personage in een boek en daarom vrij. Voor jou is Daan misschien een man, misschien een vrouw, voor mij is Daan een droom van een wereld waarin Daan gewoon Daan zou kunnen zijn, zonder te moeten kiezen…

 

mj pas

 

Virginia Woolf about the vital importance of being more than one gender: ‘It is fatal to be a man or woman pure and simple; one must be woman-manly or man-womanly… Some marriage of opposites has to be consummated.’
(geciteerd uit ‘Artful’ van Ali Smith)

Samizdat – Leen Huet

Samizdat is een term uit de Russische literatuur ten tijde van de Sovjet-Unie, later ook gebruikt in de satellietstaten van de USSR in het Oostblok. Het is de aanduiding voor clandestien gedrukte en uitgegeven literatuur, die vanwege een controversiële of kritische inhoud niet officieel uitgegeven mocht worden. (bron: Wikipedia)

Leen Huet schreef er een korte blog over: klik hier

samizdat

 

two-spirit people

Nog eentje over gender: deze interessante link naar een artikel over een nog interessanter boek.

http://www.theguardian.com/music/2010/oct/11/two-spirit-people-north-america

A-two-spirit-Native-Ameri-006

One Art by Elizabeth Bishop

The art of losing isn’t hard to master;
so many things seem filled with the intent
to be lost that their loss is no disaster.
Lose something every day. Accept the fluster
of lost door keys, the hour badly spent.
The art of losing isn’t hard to master.
Then practice losing farther, losing faster:
places, and names, and where it was you meant
to travel. None of these will bring disaster.

Orwell

orwell anarchists